FSEK’te fotoğraf eserleri güzel sanat eserleri içerisinde sayılmıştır. Bir fotoğrafın Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu anlamında eser olarak kabul edilebilmesi ve korunabilmesi için sahibinin hususiyetini taşıması ve estetik değerinin olması gerekmektedir.

FSEK’in 4. maddesinin 5. fıkrasına göre, fotoğrafın güzel sanat eseri sayılabilmesi için bedii vasfı (estetik) haiz olması gerekir. Bir fotoğraf üzerinde FSEK’e göre hak iddia edilmesi halinde öncelikle o fotoğrafın bedii vasfı olup olmadığının tespiti gerekir.

Konu, gölge, ışık, kompozisyon, netlik, enstantane gibi unsurların kullanılarak, fotoğrafçının hayal gücü, yaratıcılığı, yorum farkıyla eser niteliğine sahip fotoğraflar ortaya çıkar. Bu tür tartışmalarda en basit soru bu fotoğrafın herkes tarafından çekilebilecek bir fotoğraf olup olmadığıdır.

Dergi, gazete, yeni medya için çekilmiş olan fotoğrafların sahibinin hususiyetini yansıtma ve estetik nitelikte olma şartlarının araştırılması gerekmektedir. Bu tür fotoğraflar sanatsal bir kaygı ile değil, profesyonel olarak üretilmiş fotoğraflardır. İşin içerisine manken, kuaför, makyaj gibi faktörler de girmektedir. Yani fotoğraftan elde edilecek gelirin ve prodüksiyon için yapılan harcamanın ortaya çıkan fotoğrafta etkisi, fotoğrafı çekenin sanatsal yeteneğinden çok daha etkilidir. Bu nedenledir ki medyada kullanılan her fotoğraf eser niteliğini taşımamaktadır.

Peki eser niteliği olmasa da bu fotoğraflar korunamaz mı? Bunun cevabı FSEK madde 84’de.
“Bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarıyan bir alet üzerine tesbit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin 3 üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir.
Tevacüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır.
Eser mahiyetinde olmıyan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tesbit edilen resimler ve sinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır.”

Bu madden yola çıkarak eser niteliğinde olmasa da fotoğrafı çeken kişinin hakları haksız rekabet hükümlerine göre korunmaktadır ve üçüncü kişilerin izinsiz kullanımını engelleyebilir. Ve bir zarar söz konusu ise bu talep edilebilir.

Eser niteliğinde olmayan fakat haksız rekabet hükümleri ile korunan bir fotoğrafın haksız kullanımı halinde, bu fotoğraf bir ücret karşılığında kullanılsaydı verilecek olan ücretten az olmamak üzere bir tazminata hükmedilecektir. Fotoğraf eser vasfına sahip olmadı için bu ücret alışık olduğumuz üç kat bedele de ulaşamamalıdır.

2016-11-05T22:49:49+00:00 11/08/2012|Categories: Fikri Haklar|Tags: |
Önceki yazıyı okuyun:
MİMARİ ESER ve PROJELERİN için FİKRİ HAKLAR

Her ne kadar ülkemizde mimari proje ve eserler ile ilgili çok sık uyuşmazlık çıkmaza da, mimarlarımızın gün geçtikçe özgün eserler...

Kapat