Bu hafta sizlerle ilginç bir konuyu işleyeceğiz. Okurumuzdan gelen soru şöyle: “bir firma logosunda kullandığı renkleri mağaza dışp cephe boyamalarında kullanmak isterse bu noktada yetki alanı kısıtlı mıdır? Markası olduğu ve dış cephe boyamalarını tüm mağazalarının standart dizaynı olduğu ve tescilli renkleriyle boyamak istediği savıyla bu korumadan yararlanabilir mi?”

Aslında bu husus henüz ülkemizde tam anlamıyla uygulama alanı bulabilmiş değildir, çünkü kanunlar toplumun ihtiyaçlarına göre şekillenmektedir ve henüz ülkemizde bu kadar büyük şirketler bulunmamaktadır. Bu uygulamanın örneklerini Amerika’da görebiliyoruz, zira Amerikan Hukuku kaynaklı ticari form (trade dress) kavramı, konuyu daha da derinleştirip iş yerlerinin tasarımlarının da tescil edilebilirliğini gündeme getirmiştir, McDonald’s ve Burger King’in iç dekorasyonunun tescili bu konun anlaşılmasına yardımı olacak örneklerdir.

Renklerin tescil edilebilmesi için, bu renklerin alışılagelmiş biçimin dışında kullanılması ve seçilen rengin klasik renklerden farklı olması halinde tescil edilebilecektir. Klasik örneği Milka’nın kullandığı sümbül rengidir. Türkiye’de koku veya renklerin marka olarak tescillenebilmesi için, öncelikle ayırt edici bir niteliğe sahip olması gerekir. Bir tüp gaz şirketinin tüplerinin gri renginin ayırt edici nitelik kazanması nedeniyle marka olarak tescil edilmiş durumdadır. Marka sahibi, ürünlerini diğer işletmelerin ürünlerinden ayırt etmek için rengi kullanmalı, bunun yanında tüketici kitlesi de markayı rengi sayesinde tanımalıdır. Genel kabul edilen görüşe ve Yargıtay’a göre, bilinen ana renklerin bu halleri ile kullanılması ayırt edici nitelikte değildir. Dolayısıyla ton farkı oluşturulursa münferit renkler de marka olarak tescil edilebilir. Bir şekilde somutlaşmamış bir renk, bir mal veya hizmetle özdeşleşmiş veya onu çağrıştırır hale gelmişse, ayırt edici nitelik kazandığından marka olarak tescil edilebilir. Ayrıca Avrupa Birliğindeki mevcut korumanın renklerin tescil edilebilmesine izin verdiği bilinmektedir, bu sebeple bizdeki gelişme de bu yönde olacaktır.

Fakat şimdilik sorun çıkmaması için tek renk değil, birden fazla renk yan yana kullandığında oluşacak olan farklılık daha garantidir bir de buna işaret harf vs.. eklenirse zaten sorun da kalmaz.

Peki marka olarak tescili mi yoksa endüstriyel tasarım olarak tescili mi gerekir? Marka ile korunmak istenen, işletmelerin mal ve hizmetlerinin birbirinden ayırt edilmesi iken, endüstriyel tasarım belgesi ile sağlanmak istenen, tasarımın uygulandığı ürünün hangi firma ya da işletme tarafından değil, ürünün dış görünüşü nazara alınarak yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması sebebiyle benzerlerinden ayrılmasıdır. Klasik örnek: Coca-Cola markadır, diğer kolalardan ayırır fakat şişesinin farklı yapısı nedeniyle ayrıca tasarım tescil belgesi vardır. Tescil açısından ise endüstriyel tasarımlarda yenilik ve ayırt edici nitelik aranırken, markalarda ayırt edici nitelik aranır. Ayrıca gerçekleşmesi gereken şartlar KHK/556 m.5/I’de yer almıştır. Buna göre eğer bir işaret çizimle görüntülenebiliyor veya benzer biçimde ifade edilebiliyor ve baskı yoluyla çoğaltılabiliyorsa marka olarak tescil edilebilir.

2011-05-02T17:36:14+00:00 03/03/2008|Categories: Marka Hukuku|Tags: , , , , , |
Önceki yazıyı okuyun:
Coğrafi kaynaklar nasıl marka olur?

Değerli okurlarımız bu hafta sizlerle tartışmalı bir konuyu inceleyeceğiz, bir okurumuzun başvurusu sonucu verilen kararı tarafımıza sorması sonucu bu konuya...

Kapat