Tasarımların Hükümsüzlüğü

2015-07-28T00:20:12+00:00 30/12/2014|Categories: TASARIM HUKUKU|Tags: , , , , , |

Son Güncelleme 28.07.2015

I – Hükümsüzlük Kavramı

Tescil edilmiş veya tescil başvurusu yapılmış bir tasarımın bazı durumların varlığı halinde tasarım hakkının son bulmasına hükümsüzlük denir.

Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de hükümsüzlüğü ifade etmek için iptal sözcüğü de kullanılmaktadır. Ancak aynı hukuki durumu, yani hükümsüzlüğü ifade etmek için farklı terimlerin kullanılması yerinde olmamıştır (Tekinalp, Ü.: Fikri Mülkiyet Hukuku, 3. Bası, İstanbul 2004, s. 400.). Bir hukuki işlemde baştan itibaren sakatlık varsa bu durum hükümsüzlük, sakatlık sonradan ortaya çıkmışsa iptal kavramıyla ifade edilir. (Suluk, C: Tasarım Hukuku, Ankara 2003, s.416.)

Bu çerçevede terim birliği açısından ilgili maddelerde hükümsüzlük kavramının kullanılması yerinde olacaktır. Nitekim Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Taslağı’nda hükümsüzlük ile iptal kavramları eş anlamlı olarak kullanılmamış ve hükümsüzlük teknik anlamıyla düzenlenmiş,iptal kavramı ise itiraz müessesi kapsamında ayrı bir kavram olarak hükme bağlanmıştır.

Hükümsüzlük, ancak mahkeme önünde ileri sürülebilir(m. 43/1). TPE, bir tasarımın hükümsüzlüğüne karar veremez. EndTasKHK’nin 44/3 ncü fıkrasına göre, tasarımın hükümsüzlüğü, koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava edilebilir. Bu hükümle, TPE tarafından gerçekte hak sahibi olmayan kişiye verilen endüstriyel tasarım belgesinin görünüşte sağladığı koruma ortadan kaldırılır.

Hükümsüzlük iddiası, gerçekte hak sahibi olmayan kişinin tescilli tasarımdan doğan hakkını sona erdiren bir durum olarak ya rakipler tarafından tasarım tescil edilir edilmez ileri sürülür ya da uygulamada sıkça karşılaşıldığı üzere tecavüz davalarında karşılık dava olarak ileri sürülür. Ekleyelim ki, ülkemizde endüstriyel tasarım belgelerinin büyük çoğunluğu koruma şartlarını taşımamaktadır. Bu yüzden, karşılık dava şeklinde açılacak hükümsüzlük davası, incelemesiz sistemin uygulandığı tasarım hukuku uygulamamız açısından büyük önem taşımaktadır. (Suluk, C.: Tasarım Hukuku, s.418.)

Hükümsüzlük bir eda davasının konusudur. Hükümsüzlük davası olumsuz bir tespit niteliği taşımaktadır.
Hükümsüzlük davası bazen «tasarımın iptali» veya «tasarımın terkini» şeklinde de anılmaktadır.

II – Hükümsüzlük Halleri

EndTasKHK aşağıdaki hallerde mahkemenin hükümsüzlük kararı vereceğini hükme bağlamıştır. (m. 43). Bu haller tahdididir. (numerus clausus).

Tasarımın Yeni ve Ayırt Edici Nitelikte Olmaması (m. 43/1, a)

Teknik Fonksiyonun Tasarımı Şekillendirmesi (m. 43/1, a)

Tasarımın Kamu Düzenine veya Genel Ahlaka Aykırı Olması (m. 43/1, a)

Tasarımın Gerçek Sahibinin Başkası Olması (m. 43/1, b)

Aynı veya Benzer Başka Bir Tasarımın, Sonradan Kamuya Açıklanmış Olmakla Birlikte, Başvuru Tarihinin Hükümsüzlüğe Konu Tasarımdan Daha Önce Olması (m. 43/1, c)

Sorunuzu veya yorumunuzu paylaşabilirsiniz

Önceki yazıyı okuyun:
Yargıtay 11. HD 2011-1319 – 2013-1525 Hükümsüzlük Kararının etkileri

YARGITAY 11. Hukuk Dairesi ESAS NO : 2011/1319 KARAR NO : 2013/1525 Tarih: 24.01.2013 Davacı vekili, müvekkili şirket adına TPE...

Kapat